|
|
| กำแพงเมืองศรีสัชนาลัย กำแพงเมืองศรีสัชนาลัยสามารถแบ่งตามพื้นที่ได้ออกเป็น 4 ส่วน ดังนี้
1. กำแพงเมืองชั้นใน ก่อด้วยศิลาแลงลักษณะคล้ายรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีคันดินและคูน้ำล้อมรอบ โดยกำแพงเมืองทางด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ด้านที่ขนานกับแม่น้ำยมก่อด้วยศิลาแลง มีความกว้าง 2.20 เมตร ยาว 800 เมตร กำแพงในด้านนี้จะก่อขึ้นมาจากระดับพื้นราบ ในขณะที่ด้านอื่นๆก่ออยู่บนคันดิน
2. ... |
|
| |
|
|
| กำแพงเมืองเชลียง ความสำคัญทางประวัติศาสตร์และโบราณคดี แนวกำแพงเมืองเชลียงนี้เชื่อกันว่าแต่เดิมคงทำเป็นคันดิน ยกเว้นด้านเหนือที่ใช้ลำน้ำยมเป็นเขตแดนธรรมชาติ โดยไม่ปรากฏหลักฐานว่าสร้างขึ้นในสมัยใด สำหรับการก่อศิลาแลงนั้นคงเกิดขึ้นในสมัยหลัง พร้อมกันการก่อศิลาแลงรอบกำแพงชั้นในของเมืองศรีสัชนาลัย ซึ่งได้สร้างแนวกำแพงศิลาแลงเพิ่มเติมออกมานอกเขตเมือง อย่างไรก็ตาม... |
|
| |
|
|
| ประตูชนะสงครามและป้อมประตู ประตูชนะสงครามและป้อมประตู ตั้งอยู่ระหว่างแนวกำแพงเมืองชั้นในด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ และทางด้านทิศเหนือของเขาสุวรรณคีรี ประตูเมืองจะก่อด้วยศิลาและมีทางเดินเป็นคันดินไปยังตัวป้อม ซึ่งเป็นป้อมลักษณะห้าเหลี่ยมก่อด้วยศิลาแลง |
|
| |
|
|
| ประตูดอนแหลม เป็นประตูเมืองทิศตะวันออกเฉียงใต้ บริเวณมุมกำแพงที่ต่อเนื่องกับแนวกำแพงด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ในปัจจุบันพื้นที่ในบริเวณนี้ได้ถูกไถปรับเป็นถนนเข้าสู่ตัวเมืองศรีสัชนาลัย
เมื่อนำตำแหน่งของประตูไปศึกษาเปรียบเทียบกับเนื้อหาบางส่วน ที่กล่าวถึงประตูในพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาฉบับพระวนรัตน์ ตอนที่สมเด็จพระนเรศวรทรงยกทัพมาตีเมืองสวรรคโลก (ศรีสัชนาลัย) ป... |
|
| |
|
|
| ประตูรามณรงค์และป้อมประตู ประตูรามณรงค์และป้อมประตู อยู่ระหว่างแนวกำแพงเมืองชั้นในด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ เป็นประตูขนาดใหญ่ก่อด้วยศิลาแลง ฐานประตูเป็นบานบัวคว่ำ กรอบนอกทั้ง 4 มุม เป็นลักษณะย่อมุมไม้สิบสอง ด้านหน้าของประตูยังคงมีทางเดินปูด้วยลูกรังไปหาป้อมประตู ส่วนป้อมประตูนั้นจะมีลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า โดยผนังด้านนอกสุดได้มีการสกัดลงไปจนถึงชั้นดินดาน และรอบๆตัวป้อมน... |
|
| |
|
|
| ประตูสะพานจันทร์และป้อมประตู ประตูสะพานจันทร์และป้อมประตู
อยู่ระหว่างแนวกำแพงเมืองชั้นในด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ บริเวณเชิงเขาสุวรรณคีรี ลักษณะของประตูนั้นมีการก่อด้วยศิลาแลงสูงขึ้นไป ส่วนป้อมประตูจะอยู่ด้านหน้าบนคันดินที่เป็นกำแพงเมือง พื้นที่บริเวณนี้ได้ใช้ปราการธรรมชาติป้องกันเมืองด้วยคือ นอกป้อมออกไปจะเป็นแนวหินธรรมชาติและบริเวณหน้าป้อมก็จะมีคูน้ำลึก ปรากฎในพงศาวดารกรุงศรี... |
|
| |
|
|
| ประตูเตาหม้อ ประตูเตาหม้อ อยู่ระหว่างแนวกำแพงเมืองชั้นในด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ใกล้กับมุมที่ต่อจากกำแพงเมืองด้านทิศตะวันออก ประตูมีขนาดใหญ่ก่อด้วยศิลาแลง ภายในประตูมีการเจาะช่อง ซึ่งอาจเป็นช่องสำหรับทหารหรือเป็นช่องที่ลงขื่อไม้ในเวลามีศึกสงคราม สมเด็จฯกรมดำรงราชานุภาพ ทรงอธิบายความเพิ่มเติมไว้ในหนังสือเที่ยวเมืองพระร่วงว่า "..ที่เรียกว่าประตูหม้อสันนิษฐานว่า... |
|
| |
|
|
| ประตูไชยพฤกษ์ ประตูไชยพฤกษ์ ตั้งอยู่บริเวณมุมช่วงต่อของกำแพงเมืองชั้นในด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ประตูมีการก่อด้วยศิลาแลง และมีขนาดเล็ก วึ่งเป็นเพียงการเจาะช่องกำแพงออกไปเท่านั้น ไม่ได้มีการก่อซุ้มหรือย่อมุมประตูแต่อย่างใด |
|
| |
|
|
| ป้อมห้าเหลี่ยม อยู่ระหว่างแนวกำแพงเมืองชั้นในด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ ห่างจากประตูดอนแหลมมาประมาณ140 เมตร ลักษณะของป้อมเป็นป้อมห้าเหลี่ยมก่อด้วยศิลาแลง หันหน้าออกนอกเมือง ส่วนฐานของป้อมจะล้ำแนวกำแพงเข้ามา |
|
| |
|
|
| พระราชวัง พื้นที่บริเวณนี้ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของวัดสวนแก้วอุทยานน้อย ใกล้กับกำแพงเมืองด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือ และวางแนวอยู่ในทิศตะวันออกเฉียงเหนือและตะวันออกเฉียงใต้
จากการขุดค้นทางโบราณคดีได้พบส่วนฐานอาคาร และสามารถแบ่งส่วนพื้นที่ของพระราชวังได้ออกเป็น 3 ส่วน คือ พื้นที่ส่วนหน้าซี่งจะมีคันดินล้อมรอบ 3 ด้าน และมีคูน้ำกั้นเป็นแนวแยกออกจากพื้นที่ส่วนกลาง... |
|
| |
|
|
| วัดช้างล้อม(บน.1) วัดช้างล้อมเป็นวัดขนาดใหญ่ที่ตั้งอยู่ใจกลางเมืองศรีสัชนาลัย สันนิษฐานว่าอาจจะเป็นวัดที่พ่อขุนรามคำแหงมหาราชทรงสร้างขึ้นในปีพ.ศ.1828 ในคราวที่พระองค์ทรงมีพระราชดำริห์ให้ขุดเอาพระบรมสารีริกธาตุออกมาบูชาเฉลิมฉลองเป็นเวลาหนึ่งเดือนกับหกวัน จากนั้นจึงนำกลับไปฝังที่กลางเมืองศรีสัชนาลัย พร้อมทั้งสร้างเจดีย์ครอบไว้ และสร้างกำแพงล้อมรอบ โดยใช้เวลาในก... |
|
| |
|
|
| วัดนางพญา(บ.น 4) ความสำคัญทางประวัติศาสตร์และโบราณคดี วัดนางพญาเป็นวัดขนาดใหญ่ที่ตั้งอยู่ในแนวแกนหลักของเมือง จึงน่าจะเป็นวัดที่มีความสำคัญมากแห่งหนึ่งในเมืองศรีสัชนาลัย แต่ไม่ปรากฎหลักฐานในพงศาวดารใดๆ มีเพียงพระราชวินิจฉัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวในหนังสือ ? เที่ยวเมืองพระร่วง ? ว่า ??ถึงวัดหนึ่งที่มีของน่าดูอันหนึ่ง นาบเทียนเรียกว่าวัดนางพญา ... |
|
| |
|
|
| วัดสวนแก้วอุทยานน้อย(บน5) กลุ่มโบราณสถานมีกำแพงแก้วล้อมรอบมีประตูทางเข้า 2 ทางด้านหน้าและด้านหลัง โบราณสถานประกอบไปด้าย เจดีย์ประธานเป็นเจดีย์ทรงดอกบัวตูมล้อมรอบด้วยกำแพงแก้วมีทางเข้าอยู่ด้านหน้า รอบเจดีย์มีเจดีย์รายแบบต่างๆล้อมรอบอยู่ 13 องค์ |
|
| |
|
|
| วัดสวนแก้วอุทยานใหญ่(บน3) วัดสวนแก้วอุทยานใหญ่เป็นวัดขนาดใหญ่ที่ตั้งอยู่ในแนวแกนหลักของเมือง จึงน่าจะเป็นวัดที่มีความสำคัญมากแห่งหนึ่งในเมืองศรีสัชนาลัย และปรากฎหลักฐานในพงศาวดารเหนือเรื่องการกัลปนาว่า "และที่ไร่และนาสัดขึ้นแก่วัดอุทยานใหญ่ ตำบลป่าอ้อยเหลืองได้ ๑๒๕๐ ไร่ ตำบลม่วงถวาย ด่านระกาไปถึงปู่เจ้าศาลตลุงได้ ๕๒๐ ไร่" และเรื่องทำเนียบสงฆ์ว่า "ถ้าหาพระครูธรรม... |
|
| |
|
|
| วัดอุดมป่าสัก วัดอุดมป่าสัก ตั้งอยู่ใกล้กับโบราณสถานที่เรียกว่าหลักเมือง วัดแห่งนี้ประกอบไปด้วย เจดีย์ประธานทรงดอกบัวตูมซึ่งในปัจจุบันเหลือแต่เพียงส่วนฐาน และรอบเจดีย์ประธานจะมีเจดีย์รายล้อมรอบ |
|
| |
|
|
| วัดเขาพนมเพลิง วัดเขาพนมเพลิง ตั้งอยู่บนยอดเขาพนมเพลิง มีโบราณสถานที่สำคัญคือ เจดีย์ประธานทรงกลม ก่อด้วยศิลาแลง ตั้งแต่ส่วนที่เรียกว่าก้านฉัตรเป็นต้นไปนั้นพังทลายหมด มีมณฑปก่อด้วยศิลาแลง เป็นฐานสี่เหลี่ยมจัตุรัสยกพื้นสูงมีหลังคาโค้งแหลม รวมทั้งยังมีบันไดขึ้นสูมณฑปอีกด้วย ซึ่งมณฑปนี้ชาวบ้านจะเรียกว่า ศาลเจ้าแม่ละอองสำลี
มีการกล่าวถึงเขาพนมเพลิงในพงศาวดารเหนือ ตอน... |
|
| |
|
|
| วัดเขาสุวรรณคีรี วัดเขาสุวรรณคีรีตั้งอยู่ทางด้านทิศตะวันตกของเขาพนมเพลิง มีกลุ่มโบราณสถานที่สำคัญคือ เจดีย์ประธานทรงกลมองค์ระฆังก่อด้วยศิลาแลง มีฐานเขียงขนาดใหญ่ 5 ชั้น ใช้สำหรับเป็นลานประทักษิณ มีซุ้มพระพุทธรูปอยู่ทั้ง 4 ด้าน ตรงก้านฉัตรมีพระพุทธรูปปูนปั้นปางลีลาเช่นเดียวกับเจดีย์ที่วัดช้างล้อม นอกจากนี้ยังมีวิหาร เจดีย์รายที่ก่อด้วยศิลาแลง ซึ่งกลุ่มโบราณสถานทั้งห... |
|
| |
|
|
| วัดเจดีย์เจ็ดแถว วัดเจดีย์เจ็ดแถวเป็นวัดที่ตั้งอยู่ในแนวแกนหลักของเมือง อีกทั้งยังมีขนาดใหญ่ จึงทำให้เชื่อว่าน่าจะเป็นวัดที่มีความสำคัญมากแห่งหนึ่งในเมืองศรีสัชนาลัย ดังปรากฏในพระราชวินิจฉัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวในหนังสือ เที่ยวเมืองพระร่วง ว่า "วัดเจดีย์เจ็ดแถวนี้เป็นวัดใหญ่ เพราะฉะนั้นจำจะต้องลองสันนิษฐานดูว่าเป็นของใคร นายเทียนกล่าวว่... |
|
| |
|
|
| หลักเมือง(บน6) โบราณสถานประกอบด้วย ปรางค์ประธานก่อด้วยศิลาแลง ฐานสี่เหลี่ยมจัตุรัสต่อด้วยฐานสี่เหลี่ยมย่อมุมไม้ยี่สิบ ฐานปรางค์มี 7 ชั้น บริเวณมุมประดับด้วยกลีบขนุน วิหารมีซุ้มพระอยู่ด้านหลัง หลังคาก่อด้วยศิลาแลงเป็นรูปโค้งแหลม |
|
| |
|
|
| โบราณสถาน บน.11 โบราณสถาน บน.11 ตั้งอยู่ทางด้านหลังวัดช้างล้อม ห่างออกมาประมาณ 30 เมตร เป็นโบราณสถานที่มีขนาดใหญ่ จากการขุดแต่งทางโบราณคดีได้พบกลุ่มโบราณสถานที่ประกอบไปด้วย วิหารก่อด้วยศิลาแลง มณฑปประธานซึ่งอยู่ทางด้านหลังวิหาร แบ่งออกเป็น 2 คูหา ด้านหน้าประดิษฐานพระพุทธรูปประทับนั่งปางมารวิชัย ส่วนบริเวณกำแพงแก้วมีการประดับด้วยปูนปั้นเป็นรูปคนและม้า |
|
| |